8 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα κατά των Εγκεφαλικών Όγκων: Από τα πρώτα συμπτώματα μέχρι τη νευροχειρουργική αντιμετώπιση

Ο όγκος εγκεφάλου συνιστά μια ανώμαλη συσσώρευση κυττάρων που αναπτύσσονται στο εσωτερικό του ή στις περιβάλλουσες δομές του. Οι όγκοι του εγκεφάλου διακρίνονται αρχικά σε πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς (μεταστάσεις ) καθώς και σε καλοήθεις και κακοήθεις.

«Οι καλοήθεις όγκοι εγκεφάλου συνήθως εξελίσσονται πιο αργά, ενώ οι κακοήθεις μπορούν να αναπτύσσονται γρήγορα και να εισβάλλουν σε γειτονικούς ιστούς. Η συμπτωματολογία και η νευρολογική σημειολογία των ασθενών αλλά και η ενδεικνυόμενη νευροχειρουργική αντιμετώπιση ενός όγκου εγκεφάλου εξαρτάται, κατά βάση, από τη θέση και τον ρυθμό ανάπτυξης του. Παρότι οι καλοήθεις όγκοι είναι λιγότερο επιθετικοί, η χειρουργική επέμβαση ενδέχεται να κρίνεται απαραίτητη, εφόσον πιέζουν κρίσιμα κέντρα του εγκεφάλου και επηρεάζουν τις λειτουργίες του», επισημαίνει ο κ. Ευστάθιος Σαμαράς, Νευροχειρουργός, Διευθυντής Νευροχειρουργικού Τμήματος, Κλινική Σπονδυλικής Στήλης και Μεγάλων Αρθρώσεων, Metropolitan General, και συνεχίζει με τους παράγοντες κινδύνου, τα συμπτώματα και τις θεραπευτικές επιλογές ενός όγκου εγκεφάλου:

Τύποι και παράγοντες
κινδύνου

Συνήθεις
καλοήθεις
όγκοι
ΚΝΣ
(Κεντρικού Νευρικού Συστήματος)

• Μηνιγγίωμα
• Σβάννωμα – νευρίνωμα

• Αδένωμα υπόφυσης
• Κρανιοφαρυγγίωμα
• Χόρδωμα
• Δερμοειδής και
  Επιδερμοειδής κύστη
• Κολλοειδές κύστη
  3ης κοιλίας εγκεφάλου

• Αιμαγγειοβλάστωμα,

Κακοήθεις
πρωτοπαθείς
όγκοι εγκεφάλου

• Γλοίωμα,
• Μυελοβλάστωμα.

Παράγοντες κινδύνου
είναι η κληρονομικότητα (σε σπάνια
σύνδρομα, π.χ. νευροϊνωμάτωση) και η
έκθεση σε ακτινοβολία. Ωστόσο, οι
περισσότερες περιπτώσεις δεν συσχετίζονται
με σαφή αιτία, γεγονός που υπογραμμίζει
τη σημασία της πρώιμης διάγνωσης.

Συμπτώματα και
διαδικασία διάγνωσης

Τα συνηθέστερα
συμπτώματα είναι:

• Πονοκέφαλοι που
  εντείνονται προοδευτικά
• Ζάλη ή προβλήματα
  ισορροπίας
• Διαταραχές στην
  όραση
• Κρίσεις επιληψίας
• Ανεξήγητη αδυναμία
  σε κάποιο μέλος του σώματος
• Αλλαγές στη μνήμη
  ή τη συμπεριφορά

Είναι σημαντικό να
δοθεί άμεση προσοχή σε παρατεταμένα ή
πρωτοεμφανιζόμενα συμπτώματα που
δυσκολεύουν την καθημερινότητα.

Διαγνωστική
διαδικασία

• Λεπτομερής λήψη
  ιατρικού ιστορικού και νευρολογική
  εξέταση
• Εξειδικευμένες
  απεικονιστικές εξετάσεις (όπως μαγνητική
  τομογραφία – MRI, αξονική τομογραφία –
  CT)
• Εφόσον κριθεί
  αναγκαίο, πρόσθετες εξετάσεις (π.χ.
  μαγνητική φασματοσκοπία, PET Scan)
• Βιοψία, όταν
  απαιτείται, για την ακριβή ιστολογική
  ταυτοποίηση του όγκου

Η
εξατομικευμένη προσέγγιση στη διάγνωση
αποτελεί καθοριστικό βήμα για τη
μετέπειτα σχεδίαση της θεραπείας.

Βασικές επιλογές
θεραπείας

«Η
αντιμετώπιση ενός όγκου εγκεφάλου
προσαρμόζεται στις ιδιαιτερότητες κάθε
περίπτωσης. Η χειρουργική αφαίρεση,
όταν είναι εφικτή, αποτελεί συχνά το
πρώτο βήμα, ειδικά σε όγκους όπως τα
μηνιγγιώματα ή ορισμένα γλοιώματα. Η
δυνατότητα μερικής ή ολικής εκτομής
μπορεί να ανακουφίσει την πίεση στον
εγκέφαλο και να βελτιώσει τόσο την
πρόγνωση όσο και την ποιότητα ζωής του
ασθενούς.
Μετά το χειρουργείο η
ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία
χρησιμοποιούνται για τη μείωση ή την
επιβράδυνση ανάπτυξης των καρκινικών
κυττάρων. Παράλληλα, εξελιγμένες
τεχνολογίες, όπως η ακτινοχειρουργική
(Gamma Knife, CyberKnife), διευκολύνουν την εστιασμένη
ακτινοβόληση περιοχών που είναι
δυσπρόσιτες χειρουργικά. Σε ορισμένες
περιπτώσεις, στοχευμένες θεραπείες και
ανοσοθεραπεία μπορούν να αποτελέσουν
συμπληρωματικές ή εναλλακτικές επιλογές»,
εξηγεί ο ειδικός.

Ανάρρωση και
μετεγχειρητική παρακολούθηση

«Η
ενδονοσοκομειακή παραμονή και ο χρόνος
ανάρρωσης μετά από μια επιτυχημένη
νευροχειρουργική αντιμετώπιση ενός
όγκου εγκεφάλου εξαρτάται από την
ιδιαίτερη περίπτωση κάθε ασθενούς -τη
βαρύτητα του χειρουργείου. Στη συντριπτική
πλειοψηφία των ασθενών η νοσηλεία τους
διαρκεί 3-4 ημέρες και η επάνοδος στην
φυσιολογική τους δραστηριότητα
πραγματοποιείται στον πρώτο μετεγχειρητικό
μήνα. Σε ό,τι αφορά στη μετεγχειρητική
παρακολούθηση των ασθενών (follow-up), ανάλογα
και με τον ιστολογικό τύπο του όγκου
πραγματοποιούνται τακτικοί ιατρικοί
έλεγχοι καθώς και απεικονιστικές
εξετάσεις, με συνηθέστερη τη μαγνητική
τομογραφία. Επιβεβαιώνεται έτσι η πορεία
της ανάρρωσης ή εντοπίζεται έγκαιρα
μια τυχόν υποτροπή.

Η αντιμετώπιση ενός
όγκου εγκεφάλου αποτελεί κάθε φορά μια
ξεχωριστή νευροχειρουργική πρόκληση,
που απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση
από τον ειδικό νευροχειρουργό και την
επιστημονική ομάδα θεραπείας (ογκολόγο,
ακτινοθεραπευτή, νευρολόγο, νοσηλευτικό
προσωπικό).

Η
συνδυασμένη ιατρική τεχνογνωσία και η
αξιοποίηση των πιο προηγμένων τεχνολογικών
μεθόδων της σύγχρονης Νευροχειρουργικής
-όπως η νευροπλοήγηση, η χρήση εξελιγμένου
μικροσκοπίου και η διεγχειρητική
νευροπαρακολούθηση- συμβάλλουν σημαντικά
στην επίτευξη του βέλτιστου θεραπευτικού
αποτελέσματος», καταλήγει ο κ. Σαμαράς.