Αναβίωσε και φέτος στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας στο Πήλιο το έθιμο της παραδοσιακής φάβας από κουκιά

Ένα έθιμο που συνδέει τη γαστρονομική παράδοση, τη θρησκευτική πίστη και τη συλλογική μνήμη, αναβίωσε και φέτος στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας, στο Πήλιο.

Με επίκεντρο τον ιστορικό Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου, οι κάτοικοι του χωριού τήρησαν την παράδοση της παρασκευής και προσφοράς της φάβας από κουκιά, ένα έθιμο που έχει περάσει από γενιά σε γενιά και εξακολουθεί να αποτελεί σημείο συνάντησης για την τοπική κοινωνία.

Η φετινή αναβίωση ξεκίνησε την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026, παραμονή της εορτής της Αποτομής της Τιμίας Κεφαλής του Ιωάννη του Προδρόμου, και ολοκληρώνεται την ημέρα της γιορτής.

Το έθιμο που περνά από γενιά σε γενιά

Το έθιμο ξεκινά την παραμονή της γιορτής. Στον προαύλιο χώρο του παρεκκλησίου συγκεντρώνονται κάτοικοι του χωριού, γυναίκες και άνδρες, προκειμένου να προετοιμάσουν τη φάβα. Τα κουκιά καθαρίζονται και βράζονται σε μεγάλες κατσαρόλες, ακολουθώντας τον παραδοσιακό τρόπο παρασκευής.

Η διαδικασία, ωστόσο, δεν αποτελεί απλώς μια προετοιμασία φαγητού. Είναι μια αφορμή για να συναντηθούν οι κάτοικοι, να συνεργαστούν, να συζητήσουν και να θυμηθούν έναν τρόπο ζωής που βασιζόταν περισσότερο στην αυτάρκεια και στην αλληλεγγύη.

Οι μεγαλύτεροι γνωρίζουν τα μυστικά της παρασκευής από τους προηγούμενους και οι νεότεροι έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν ενεργά και να μάθουν μια παράδοση που διαφορετικά θα κινδύνευε να περιοριστεί στις αφηγήσεις του παρελθόντος.

Η ουσία του εθίμου δεν βρίσκεται μόνο στο πιάτο που θα προσφερθεί την επόμενη ημέρα, αλλά στη συλλογική διαδικασία.

Το δεύτερο μέρος του εθίμου πραγματοποιείται ανήμερα της εορτής. Η φάβα που έχει παρασκευαστεί την προηγούμενη ημέρα τοποθετείται σε ατομικά κύπελλα, ώστε να προσφερθεί στους ανθρώπους που θα παρευρεθούν.

Το απόγευμα τελείται Εσπερινός με αρτοκλασία στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου. Μετά την ολοκλήρωση της θρησκευτικής τελετής ακολουθεί η προσφορά της παραδοσιακής φάβας στους παρευρισκόμενους.

Ένα έθιμο χωρίς γνωστή ημερομηνία γέννησης

Η σύνδεση του εθίμου με την εορτή της Αποτομής της Τιμίας Κεφαλής του Ιωάννη του Προδρόμου προσδίδει στη φάβα και μια ιδιαίτερη θρησκευτική διάσταση. Το λιτό έδεσμα συνδέεται με τη νηστευτική παράδοση της περιόδου, ενώ ο Εσπερινός και η αρτοκλασία αποτελούν το θρησκευτικό σκέλος της γιορτής.

Κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει με ακρίβεια πότε ξεκίνησε το συγκεκριμένο έθιμο.

Οι ρίζες του χάνονται βαθιά στο παρελθόν και η παράδοση διατηρήθηκε κυρίως μέσα από τη συλλογική μνήμη των κατοίκων. Η γνώση μεταφέρθηκε από τον έναν στον άλλον: από τους μεγαλύτερους στους νεότερους, από τους γονείς στα παιδιά και από τη μία γενιά στην επόμενη.

Φωτογραφίες: Γεώργιος Τόπακας