BBC: H Deloitte Κύπρου παραποίησε έγγραφα για να φοροδιαφεύγει ο Αμπράμοβιτς -Πώς έκρυβε την τεράστια περιουσία του ο Ρώσος ολιγάρχης

Η Deloitte, η μεγαλύτερη λογιστική εταιρεία στον κόσμο, φέρεται να βοήθησε τον Ρώσο ολιγάρχη Ρομάν Αμπράμοβιτς να φοροδιαφεύγει.

Σύμφωνα με μεγάλη έρευνα του BBC Panorama, η Deloitte Κύπρου βοήθησε στην πλαστογράφηση εγγράφων για να κρύψει τον πλούτο του Αμπράμοβιτς. Περιουσιακά στοιχεία, όπως σούπερ γιοτ, αρχοντικά και ιδιωτικά τζετ, αξίας 672 εκατομμυρίων δολαρίων, «εξαφανίστηκαν» από τους εταιρικούς λογαριασμούς του Ρώσου μεγιστάνα.

Η Deloitte φαίνεται επίσης να τον είχε συμβουλεύσει για την αποφυγή ενός τεράστιου φόρου επί του πλούτου του, μέσω της πλαστογράφησης εγγράφων.

Για σχεδόν δύο δεκαετίες, ο Ρομάν Αμπράμοβιτς ήταν ο πιο διάσημος Ρώσος ολιγάρχης στο Ηνωμένο Βασίλειο, ευπρόσδεκτος στο Λονδίνο, όπου αγόρασε την Τσέλσι το 2003 και χρηματοδότησε την πιο επιτυχημένη περίοδο του συλλόγου. Αλλά μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η βρετανική κυβέρνηση του επέβαλε κυρώσεις ως συνεργάτη του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και αναγκάστηκε να πουλήσει τον σύλλογο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Αμπράμοβιτς ζει στην Τουρκία, ένα ασφαλές καταφύγιο γι’ αυτόν, όπου δεν υπόκειται σε κυρώσεις ενώ ποινική έρευνα εις βάρος του στη Βρετανία βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και τέσσερα χρόνια.

«Εξαφανίστηκαν» περιουσιακά στοιχεία ύψους 672 εκατομμυρίων δολαρίων

Σύμφωνα με τα έγγραφα, στελέχη του κυπριακού κλάδου της κορυφαίας ελεγκτικής εταιρείας Deloitte (καθώς και της εταιρείας MeritServus που αποσχίστηκε από αυτήν) βοήθησαν στην πλαστογράφηση τουλάχιστον 1.000 εταιρικών εγγράφων, χρησιμοποιώντας ψευδείς χρονικές σημάνσεις για να αλλάξουν το ιστορικό αρχείο.

Τα στοιχεία περιέχονται σε μια διαρροή που περιλαμβάνει χιλιάδες έγγραφα σχετικά με τα οικονομικά του ολιγάρχη και τις δραστηριότητες ενός δικτύου υπεράκτιων εταιρειών που διοικούνται από την Κύπρο – η οποία ήταν κάποτε ένας φορολογικός παράδεισος δημοφιλής στους Ρώσους – μεταξύ 1995 και 2022.

Σύμφωνα με την έρευνα του BBC, μετά την ψήφιση νόμου περι διαφάνειας στην Κύπρο το 2006 που επέβαλλε τη δημοσιοποίηση των εταιρικών λογαριασμών, οι σύμβουλοι του Αμπράμοβιτς άλλαξαν αναδρομικά (κατά τρία χρόνια) τις ημερομηνίες μεταβίβασης περιουσίας προς τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους.

Με αυτόν τον τρόπο, περιουσιακά στοιχεία ύψους 672 εκατομμυρίων δολαρίων (όπως υπερπολυτελή γιοτ, επαύλεις και ιδιωτικά τζετ) «εξαφανίστηκαν» από τα βιβλία των κυπριακών εταιρειών.

Η συνολική περιουσία που αποκρύφθηκε μέσω αυτών των πρακτικών, προκειμένου να αποφευχθούν τεράστιοι φορολογικοί έλεγχοι και κυρώσεις, αγγίζει τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια,

Η διαρροή των εγγράφων

Το BBC και οι συνεργάτες του – συμπεριλαμβανομένων του Guardian, και του Κυπριακού Δικτύου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας – ερεύνησαν διαρρεύσαντα αρχεία από το 2023.

Το 2022, το Panorama ανέφερε πώς ο Αμπράμοβιτς είχε αποκτήσει την περιουσία του από μια διεφθαρμένη συμφωνία για την αγορά μιας ρωσικής κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας τη δεκαετία του 1990, την οποία πούλησε πίσω στην κυβέρνηση μια δεκαετία αργότερα με κέρδη δισεκατομμυρίων.

Τα κέρδη από τις πετρελαϊκές συμφωνίες του Αμπράμοβιτς στη Ρωσία διοχετεύονταν σε ένα δίκτυο υπεράκτιων εταιρειών. Διαχειρίζονταν από την Κύπρο από μια εταιρεία εταιρικών υπηρεσιών που ονομάζεται MeritServus, στη Λεμεσό, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του νησιού.

Μέχρι το 2005, η Deloitte – η μεγαλύτερη πλέον από τις «τέσσερις μεγάλες» εταιρείες που κυριαρχούν στον κλάδο της λογιστικής – ανήκε στην MeritServus. Μετά τη διάλυσή τους, οι δύο εταιρείες συνεργάστηκαν στενά με τους συνεργάτες του Αμπράμοβιτς για να διαχειριστούν την παγκόσμια περιουσία του.

Τα διαρρεύσαντα έγγραφα από την MeritServus αποκαλύπτουν ορισμένες από τις πρακτικές τους.

Πώς έκρυβε ο Ρώσος ολιγάρχης τον τεράστιο πλούτο του – Τρία παραδέιγματα με μεταβιβάσεις σε offshores και πλαστογραφημένες, «αναδρομικές» μεταβιβάσεις

Το πρώτο παράδειγμα έρχεται από το 2006, μετά τον νόμο περί διαφάνειας στην Κύπρο, που απειλούσε να αποκαλύψει τα μυστικά του τεράστιου πλούτου του Αμπράμοβιτς.

• Η Deloitte Cyprus είχε ετοιμάσει προσχέδια λογαριασμών για το 2003 – αλλά δεν τα είχε ακόμη οριστικοποιήσει – για την κυπριακή εταιρεία του, Amiscan Investments. Οι λογαριασμοί περιέγραφαν λεπτομερώς πολυτελή ακίνητα αξίας 672 εκατομμυρίων δολαρίων καθώς και ελικόπτερα, ιδιωτικά τζετ και έναν μικρό στόλο σκαφών που ανήκε στον ολιγάρχη εκείνη την εποχή, συμπεριλαμβανομένου του Pelorus αξίας 147,5 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η Deloitte στην Κύπρο φαίνεται να έχει συμβουλεύσει την εταιρεία του Αμπράμοβιτς σε ένα σχέδιο φοροδιαφυγής. Για να τα κρατήσουν μυστικά, οι συνεργάτες του Αμπράμοβιτς και η Meritservus σχεδίασαν να παρακάμψουν τον νόμο περί διαφάνειας μεταφέροντας τα περιουσιακά στοιχεία στη μητρική εταιρεία της Amiscan στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους (BVI), όπου θα μπορούσαν να παραμείνουν κρυμμένα. Στη συνέχεια αναδρομολόγησαν την αλλαγή κατά τρία χρόνια ώστε να φαίνεται ότι η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων είχε πραγματοποιηθεί το 2003.

Η Deloitte Cyprus εξέτασε τα αναδρομικά έγγραφα και δήλωσε ότι ήταν «επαρκή» για να τους επιτρέψει να αφαιρέσουν τα περιουσιακά στοιχεία από τους λογαριασμούς της Amiscan – δηλαδή ενέκρινε τους λογαριασμούς, παρόλο που γνώριζε ότι ήταν εντελώς παραπλανητικοί.

Όταν οι λογαριασμοί του 2003 εγκρίθηκαν από την Deloitte το 2006, τα σπίτια, τα αεροπλάνα και τα γιοτ διαγράφηκαν από τα έγγραφα και παρέμειναν ως περιουσιακά στοιχεία μόνο 75.000 δολάρια.

• Το Panorama βρήκε επίσης στοιχεία που αποδεικνύουν ότι έγγραφα με αναδρομική ημερομηνία είχαν χρησιμοποιηθεί σε σχέδιο φοροδιαφυγής.
  Αυτά αφορούσαν μια άλλη κυπριακή εταιρεία του Αμπράμοβιτς, την Kravin Investments, η οποία είχε σχεδόν 2 δισεκατομμύρια δολάρια στην τράπεζα το 2003.

Η Kravin είχε κερδίσει μεγάλα ποσά από τόκους, επομένως η εταιρεία του Ρόμαν Αμπράμοβιτς θα έπρεπε να καταβάλλει φόρο επί αυτών των τόκων στις κυπριακές αρχές.Αλλά οι σύμβουλοι του Ρώσου ολιγάρχη είχαν και εδώ έτοιμη τη λύση.

Ένα email από την MeritServus τον Αύγουστο του 2005 προς τους Ρώσους συνεργάτες του Αμπράμοβιτς ανέφερε ότι είχε εκπονηθεί ένα σχέδιο μετά από μια συνάντηση με την Deloitte. Η MeritServus ενημέρωσε την πλευρά του ολιγάρχη ότι θα κατατίθεντο οι «Προσωρινές Φορολογικές Εκτιμήσεις για το 2005» της Kravin, οι οποίες θα έδειχναν ότι η εταιρεία δεν είχε κανένα εισόδημα από τα χρήματα.

«Εάν συμφωνήσετε, θα είναι απαραίτητο να τροποποιηθούν οι οικονομικές καταστάσεις και τα λογιστικά αρχεία αναλόγως για το 2003 και το 2004», έγραφε το email. Ένα μήνα αργότερα, ένας συνεργάτης στη Ρωσία απάντησε με email «Συμφωνώ».

Στη συνέχεια, η MeritServus δημιούργησε μια σειρά από αναδρομικά έγγραφα τα οποία ψευδώς έδειχναν ότι η Kravin κατείχε και επένδυε τα κεφάλαια μόνο για λογαριασμό της μητρικής της εταιρείας στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους. Αυτό έκανε την εταιρία να φαίνεται ότι δεν ήταν στην πραγματικότητα ο ιδιοκτήτης των χρημάτων, επομένως δεν θα υπόκεινταν σε φόρο στην Κύπρο.

• Εκτός από τα έγγραφα τα οποία η Deloitte βοήθησε να αναχρονολογηθούν, οι σύμβουλοι του Αμπράμοβιτς στην MeritServus πλαστογράφησαν ένα τρίτο σύνολο αρχείων που αφορούσε την τεράστια επιχειρηματική περιουσία του ολιγάρχη – περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια δολάρια – που κατείχε μια εταιρεία με την επωνυμία Electus Investments στην Κύπρο.

Η MeritServus έβαλε αναδρομικά έγγραφα για να φαίνεται ότι η Electus δεν κατείχε την περιουσία, χρησιμοποιώντας μια άλλη εταιρεία του Αμπράμοβιτς με ακριβώς το ίδιο όνομα, Electus Investments, αλλά αυτή τη φορά με έδρα τις πιο μυστικοπαθείς Βρετανικές Παρθένες Νήσους, όπου οι λογαριασμοί δεν ήταν απαραίτητο να δημοσιοποιούνται.

Τα ηλεκτρονικά μηνύματα δείχνουν ότι το 2006, η MeritServus «ξαναέγραψε το παρελθόν», μεταβιβάζοντας την κυριότητα στην Electus Investments στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους τρία χρόνια νωρίτερα.

Η MeritServus υπέγραψε και αναδρομολόγησε έγγραφα που ψευδώς ισχυρίζονταν ότι η εταιρεία των Βρετανικών Παρθένων Νήσων κατείχε την περιουσία των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις 20 Νοεμβρίου 2003. Έτσι, όταν δημοσιοποιήθηκαν οι λογαριασμοί της κυπριακής εταιρείας με το ίδιο όνομα, φάνηκε να έχει περιουσιακά στοιχεία αξίας μόλις 145.000 δολαρίων.

Αντιδράσεις από Αμπράμοβιτς, Κύπρο και Ρωσία

Ο δικηγόρος Άντριου Μίτσελ KC, ειδικός στο δίκαιο των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, δήλωσε ότι τα στοιχεία του Panorama έδειξαν ότι το σχέδιο ήταν «απλό» αλλά «δεν θα μπορούσε να είναι πιο κραυγαλέο».

Από την πλευρά τους, οι δικηγόροι του Ρόμαν Αμπράμοβιτς δήλωσαν ότι ο ίδιος αρνείται ότι απέφυγε τη φορολογία ή απέκρυψε την περιουσία του και ότι το Panorama δεν παρείχε κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι ο Ρώσος ολιγάρχης γνώριζε, ενέκρινε ή έδωσε εντολή για την πλαστογράφηση οποιουδήποτε εγγράφου.

Παράλληλα, η Deloitte Cyprus δήλωσε ότι «ενεργεί σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία» και ότι δεν μπορεί να σχολιάσει τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς, επειδή τα έγγραφα ήταν άνω των 20 ετών και δεν είναι πλέον προσβάσιμα.

Ο Κύπριος βουλευτής Χρήστος Χριστοφίδης δήλωσε ότι εάν υπήρξε φοροδιαφυγή, τότε «πρέπει να δούμε πώς μπορούμε να πάρουμε τα χρήματά μας πίσω και πώς, εάν κάποιοι είναι ένοχοι, πρέπει να πληρώσουν το τίμημα σύμφωνα με τη νομοθεσία μας».

Ο Βλαντιμίρ Μιλόφ, υφυπουργός Ενέργειας της Ρωσίας όταν ο Αμπράμοβιτς έχτιζε την αυτοκρατορία του και τώρα επικριτής της ρωσικής κυβέρνησης, δήλωσε: «Για κάθε Ρώσο ολιγάρχη ή διεφθαρμένο ολιγάρχη από τη Μέση Ανατολή ή την Αφρική, υπάρχει ένας στρατός δυτικών οικονομικών και νομικών υπηρεσιών και παρόχων υπηρεσιών δημοσίων σχέσεων, οι οποίοι εύκολα παίρνουν χρήματα για να ξεθωριάσουν τη φήμη τους και να τους κάνουν να φαίνονται φυσιολογικοί».

Αρνούμενοι οποιαδήποτε αδικοπραγία από μέρους του ολιγάρχη, οι δικηγόροι του Ρομάν Αμπράμοβιτς δήλωσαν ότι «δεν συμμετείχε στην καθημερινή λειτουργία αυτών των εταιρειών» και ότι όπου προτάθηκαν ρυθμίσεις από επαγγελματίες συμβούλους, «η εμπιστοσύνη σε αυτές τις συμβουλές ήταν απολύτως ορθή και νόμιμη».

Η MeritServus έκλεισε μετά τη διαρροή του εμπιστευτικού υλικού της Κύπρου.